फागुन २१ मा हुने निर्वाचन र विद्यार्थीमा पर्ने प्रभाव — उमेर नपुगेकाले के गर्ने?

नेपालमा फागुन २१ गते निर्वाचन (चुनाव) हुने घोषणा भएसँगै राजनीतिक माहोल तातिन्छ। यस्तो समयमा विद्यार्थी समुदायमा पनि चासो, बहस, र सक्रियता बढ्छ। तर सबै विद्यार्थी मतदान गर्न योग्य हुँदैनन्। त्यसैले यहाँ निर्वाचनले विद्यार्थीलाई कस्तो असर पार्छ र उमेर नपुगेकाले के गर्न मिल्छ भन्नेबारे स्पष्ट जानकारी प्रस्तुत गरिएको छ।


निर्वाचनले विद्यार्थीलाई पार्ने सम्भावित प्रभाव

१. शैक्षिक वातावरणमा राजनीतिक चर्चा बढ्छ

कक्षा, कलेज, सामाजिक सञ्जालमा चुनावी बहस बढ्छ

विद्यार्थीबीच विचार फरक हुँदा विवाद पनि हुन सक्छ

२. कलेज/विद्यालय तालिका प्रभावित हुन सक्छ

केही स्थानमा बिदा घोषणा हुन सक्छ

यातायात र कार्यक्रम तालिका परिवर्तन हुन सक्छ

३. राजनीतिक अभियानको प्रभाव

र्‍याली, सभा, प्रचार कार्यक्रम नजिकै हुन सक्छ

विद्यार्थीलाई सहभागी हुन दबाब आउन सक्छ

४. सामाजिक सञ्जालको असर

गलत सूचना (misinformation) फैलिन सक्छ

भावनात्मक र भ्रामक पोस्ट धेरै देखिन सक्छ


उमेर नपुगेका विद्यार्थीले के गर्न पाउँदैनन्?

कानुनी रूपमा मतदान गर्ने उमेर १८ वर्ष हो।
त्यसैले:

नक्कली कागज बनाएर मतदान गर्नु गैरकानुनी हो

अरूको नाममा मतदान गर्नु अपराध हो

अवैध चुनावी गतिविधिमा संलग्न हुनु हुँदैन


उमेर नपुगेकाले के गर्न सक्छन्? (कानुनी र सकारात्मक भूमिका)

१. राजनीतिक साक्षरता बढाउने

पार्टीका नीति, घोषणापत्र पढ्ने

देशको शासन प्रणाली बुझ्ने

२. स्वस्थ बहसमा सहभागी हुने

विद्यालय/कलेजमा सभ्य तरिकाले छलफल गर्ने

फरक विचारको सम्मान गर्ने

३. गलत सूचनाबाट जोगिने

कुनै पनि खबर शेयर गर्नु अघि स्रोत जाँच गर्ने

अफवाह नफैलाउने

४. स्वयंसेवी सचेतना अभियानमा जोडिने (यदि अनुमति भएमा)

मतदान सचेतना कार्यक्रम

नागरिक शिक्षा कार्यक्रम

५. आफ्नो पढाइलाई प्राथमिकता दिने

चुनावी माहोलले ध्यान भंग हुन नदिने

सामाजिक सञ्जालको प्रयोग सीमित गर्ने


कसरी जोगिने?

भीडभाड र तनावपूर्ण र्‍यालीबाट टाढा बस्ने

राजनीतिक झगडा/उत्तेजनामा नपर्ने

कसैले जबरजस्ती अभियानमा तान्न खोजे “न” भन्न सक्ने

अभिभावक वा शिक्षकसँग सल्लाह गर्ने


निष्कर्ष

निर्वाचन लोकतन्त्रको महत्वपूर्ण प्रक्रिया हो, तर सबैको भूमिका उमेर र कानुनी सीमाभित्र हुनुपर्छ। उमेर नपुगेका विद्यार्थीले मतदान गर्न नपाए पनि सचेत नागरिक बन्ने तयारी भने आजैबाट गर्न सक्छन्। ज्ञान, विवेक र जिम्मेवारी नै भविष्यको सबल मतदाता बन्ने आधार हो।